امور حقوقی مهاجرت و پناهندگی
زمان مطالعه
۴ دقیقه
در نظام حقوقی مهاجرت کانادا، درخواستهای انساندوستانه و دلسوزانه (H&C) و ادعاهای پناهندگی کارکردهای کاملاً متفاوتی دارند. در حالی که یک پرونده پناهندگی بر اثبات «ترس موجه از آزار و اذیت» یا «نیاز به حمایت» تمرکز دارد، درخواست H&C یک مسیر انصافمحور و مبتنی بر صلاحدید (discretionary) است که برای اعطای اقامت دائم یا معافیت از برخی الزامات قانونی بر اساس شرایط فرساینده انسانی طراحی شده است.
مبنای قانونی و اصلی برای درخواستهای H&C در ماده ۲۵(۱) قانون مهاجرت و حفاظت از پناهندگان (IRPA) تعریف شده است. این ماده به وزیر اجازه میدهد در صورتی که ملاحظات انساندوستانه و دلسوزانه توجیهکننده باشد، به یک اتباع خارجی وضعیت اقامت دائم یا معافیت از برخی معیارها و تعهدات قانونی را اعطا کند؛ مشروط بر اینکه منافع عالیه کودکانی که به طور مستقیم تحت تأثیر قرار میگیرند، صراحتاً لحاظ شود:
“… may grant the foreign national permanent resident status or an exemption from any applicable criteria or obligations of this Act if the Minister is of the opinion that it is justified by humanitarian and compassionate considerations …, taking into account the best interests of a child directly affected.”
نکته کلیدی اینجاست که بند ۲۵(۱.۳) قانون IRPA صراحتاً حکم میکند که ارزیابی H&C نباید به تکرار فرآیند تعیین وضعیت پناهندگی تبدیل شود:
“In examining the request of a foreign national in Canada, the Minister may not consider the factors that are taken into account in the determination of whether a person is a Convention refugee under section 96 or a person in need of protection under subsection 97(1) but must consider elements related to the hardships that affect the foreign national.”
بنابراین، ماهیت موضوعی هر مسیر از نظر حقوقی کاملاً متمایز است:
مسئله اصلی این است که آیا متقاضی واجد شرایط به عنوان پناهنده کنوانسیون تحت ماده ۹۶ یا فرد نیازمند حمایت تحت بند ۹۷(۱) قانون IRPA هست یا خیر.
تمرکز اصلی بر روی دادخواهی منصفانه و برابری (equitable relief) قرار میگیرد. همانطور که دیوان عالی کانادا در پرونده Kanthasamy v. Canada (2015 SCC 61) تصریح کرد، هدف ماده ۲۵(۱) ارائه تسکین عادلانه و برابریخواهانه است. نقش افسر مهاجرت این است که تعیین کند آیا شواهد ارائهشده معافیت از اجرای عادی قانون را توجیه میکند یا خیر، حتی اگر این شواهد برای اثبات ادعای مواد ۹۶ یا ۹۷ کافی نباشند.
در صورتی که درگیر پرونده پناهندگی به کانادا هستید با وکلای با تجربه پکسلا مشاوره داشته باشید. فرم رزرو مشاوره فوری
برخلاف معیارهای فنی و خاصی که برای حفاظت از پناهندگان الزامی است، ارزیابی H&C به صورت تجمعی، فرآیندی و همهجانبه (holistic) انجام میشود. دیوان عالی در پرونده Kanthasamy تأکید کرد که تصمیمگیرندگان باید تصویر کلی را مد نظر قرار دهند:
“officers making humanitarian and compassionate determinations must substantively consider and weigh all the relevant facts and factors before them.”
دادگاه در ادامه یادآور شد که میزان سختی و مشقت (hardship) باید از طریق سنجش و توزین همزمان تمامی ملاحظات ارائهشده توسط متقاضی ارزیابی شود. فاکتورهای کلیدی در این ارزیابی تجمعی عبارتند از:
برای کسب اطلاعات تکمیلی درباره نحوه ارزیابی این فاکتورها توسط اداره مهاجرت، میتوان به دستورالعملهای رسمی اداره مهاجرت، پناهندگی و شهروندی کانادا (IRCC) در خصوص پروندههای H&C مراجعه نمود.
منافع عالیه کودکانی که مستقیماً تحت تأثیر قرار میگیرند، وزن و اهمیت بسزایی در درخواستهای H&C دارد. اگرچه شرایط کودکان میتواند در پروندههای پناهندگی نیز واجد اهمیت باشد، اما قانون IRPA در ماده ۲۵(۱) ارزیابی آن را الزامی کرده است. دیوان عالی در پرونده Kanthasamy اظهار داشت که این منافع یک «تمرکز و دیدگاه فوقالعاده تعیینکننده» هستند و هشدار داد که:
“A decision under s. 25(1) will therefore be found to be unreasonable if the interests of children affected by the decision are not sufficiently considered.”
رد شدن ادعای پناهندگی، به طور خودکار مانع از موفقیت یک درخواست H&C نمیشود. دیوان عالی در پرونده Kanthasamy تأیید کرد که افسر ارزیابیکننده میتواند واقعیتهای زیربنایی مطرحشده در جریان رسیدگی پناهندگی را برای سنجش اینکه آیا شرایط متقاضی مستحق تسهیلات H&C هست یا خیر، لحاظ کند. افسر در این مرحله مجدداً داوری نمیکند که آیا آزار و اذیت یا خطرات جانی از نظر قانونی اثبات شدهاند یا نه، بلکه میتواند همان واقعیتهای مبنایی را از دریچه مشقت و انصاف بسنجد.
این اصل حقوقی توسط دادگاه فدرال در پرونده Rannatshe v. Canada (2021 FC 1377) نیز مورد تأکید قرار گرفت. دادگاه حکم داد که این غیرمنطقی است که افسر مهاجرت دغدغههای امنیتی را صرفاً به دلیل اینکه ادعای پناهندگی قبلی متقاضی و درخواست ارزیابی ریسک قبل از اخراج (PRRA) او رد شدهاند، نادیده بگیرد. دادگاه مجدداً یادآور شد که عدم برآورده کردن استانداردهای حمایتی پناهندگی، مانعی برای بررسی همان واقعیتهای زیربنایی در یک درخواست H&C ایجاد نمیکند.
درخواست H&C همیشه و در هر زمان به لحاظ قانونی در دسترس نیست. طبق بند ۲۵(۱.۲)(b) قانون IRPA، در صورتی که متقاضی یک پرونده پناهندگی باز و در جریان (pending) نزد «بخش حمایت از پناهندگان» (RPD) یا «بخش تجدیدنظر پناهندگی» (RAD) داشته باشد، درخواست H&C او قابل بررسی نخواهد بود. این منع قانونی در پرونده Bello v. Canada (2023 FC 1094) اعمال شد؛ جایی که دادگاه به دلیل باز بودن پرونده پناهندگی متقاضی، مانع قانونی بررسی H&C را تأیید کرد.
علاوه بر این، بند ۲۵(۱.۲)(c) یک ممنوعیت عمومی ۱۲ ماهه را اعمال میکند که بر اساس آن، بررسی درخواست H&C تا یک سال پس از رد شدن ادعای پناهندگی ممنوع است؛ مگر در مواردی که شامل استثنائات قانونی مصرح در ماده ۲۵(۱.۲۱) مانند برخی شرایط حاد پزشکی یا منافع عالیه کودک باشد.
برخلاف برخی از فرآیندهای پناهندگی که توقف خودکار حکم اخراج را به همراه دارند، یک درخواست در جریان H&C عموماً مانع از دپورت و اخراج متقاضی نمیشود. دادگاه استیناف فدرال در پرونده Lewis v Canada (2017 FCA 130) به صراحت تبیین کرد که صرف ارائه درخواست H&C در بازه زمانی کوتاهی پیش از تاریخ اخراج، لزوماً به معنای توجیه تعویق اخراج تحت ماده ۴۸ قانون IRPA نیست. دادگاه خاطرنشان کرد که افسران اجرایی صرفاً میتوانند به منافع کوتاهمدت کودکان نگاه کنند، اما مجاز به ورود به تحلیل کامل و همهجانبه H&C نیستند.
| شاخصهای حقوقی | پرونده پناهندگی | درخواست H&C |
|---|---|---|
| مبنای قانونی در IRPA | مواد ۹۶ و ۹۷(۱) | ماده ۲۵(۱) |
| آزمون و معیار اصلی | ترس موجه از آزار و اذیت یا خطر جانی و رفتار بیرحمانه | تسکین عادلانه بر اساس مشقت تجمعی و فاکتورهای دلسوزانه |
| وضعیت همزمانی با پرونده باز | در صورت واجد شرایط بودن، قابل ارائه است. | در صورت باز بودن پرونده پناهندگی، ممنوعیت قانونی دارد (ماده ۲۵(۱.۲)(b)) |
| اثر بر توقف حکم اخراج | میتواند وضعیت محافظتی در برابر اخراج ایجاد کند. | موجب توقف خودکار حکم اخراج نمیشود (ماده ۴۸) |
هزینههای درخواست اقامت انساندوستانه (H&C) کانادا به صورت «نفر-به-نفر» محاسبه میشود و شامل دو بخش اصلی هزینه غیرقابلاسترداد بررسی اولیه پرونده و هزینه حق اقامت دائم (RPRF) است. طبق قوانین مهاجرتی کانادا، پرداخت کامل این مبالغ دولتی شرط الزامی برای شروع بررسی پرونده توسط اداره مهاجرت است، هرچند فرزندان وابسته از پرداخت هزینه ۵۰۰ دلاری RPRF معاف هستند.
این مطلب به بررسی شرایط قانونی و معیارهای حقوقی دادگاه تجدیدنظر مهاجرت کانادا (IAD) برای تعلیق احکام اخراج بر مبنای دلایل انساندوستانه میپردازد. در این متن توضیح داده شده که دادگاه چگونه عواملی مانند منافع کودکان، میزان استقرار در کانادا و احتمال بازپروری فرد را در ترازوی سنجش قرار میدهد.
رای دیوان عالی کانادا در پرونده Mason (2023) ابزار حقوقی قدرتمندی برای مقابله با تفاسیر بیش از حد گسترده از بندهای امنیتی مهاجرت فراهم میکند و اصرار دارد که رد صلاحیت افراد باید پیوند و نکسوس مستقیمی با تهدید امنیت ملی کانادا داشته باشد.
0 Comments