پاسخ کوتاه

بر اساس این سناریو، احتمال زیادی وجود دارد که درخواست پناهندگی در کانادا در دسترس نباشد اگر یکی از دو حالت زیر وجود داشته باشد:

• شما قبلاً در آمریکا درخواست پناهندگی داده‌اید و این موضوع از طریق سازوکار تبادل اطلاعات میان کانادا و آمریکا قابل تأیید باشد؛ یا
• آمریکا قبلاً شما را به عنوان پناهنده کنوانسیونی یا دارنده حمایت مشابه شناخته باشد و امکان بازگرداندن شما به آمریکا وجود داشته باشد.

اگر از ایالات متحده از طریق مرز زمینی رسمی وارد کانادا شوید و درخواست حمایت پناهندگی بدهید، رژیم کشور ثالث امن نیز ممکن است مانع دیگری باشد، هرچند استثناهایی وجود دارد؛ از جمله استثنای عضو خانواده، در صورتی که عضو خانواده واجد شرایط شما در کانادا حضور داشته باشد و شهروند کانادا باشد.

درخواست انسان‌دوستانه و دلسوزانه ممکن است در اصل از نظر قانونی ممکن باشد، اما کاملاً اختیاری است، باید بر سختی‌ها و ملاحظات انسانی استوار باشد، و نمی‌تواند صرفاً راهی برای طرح دوباره همان دعوای پناهندگی باشد.

حقایق مورد بررسی

سناریوی مورد بررسی در این مقاله چنین است:

• فرد مورد نظر یک پسر در ایالات متحده دارد.
• حدود 9 سال پیش در آمریکا درخواست پناهندگی داده است.
• خود را دارای وضعیت حمایتی در آمریکا می‌داند، اما هنوز گرین‌کارت نگرفته است.
• برای امور اداری، پاسپورت کشور مبدأ خود را گرفته یا تمدید کرده است.
• او یک دختر شهروند کانادا دارد.
• اکنون در فکر دریافت ویزای کانادا و طرح درخواست پناهندگی یا در صورت عدم امکان، ارائه درخواست اقامت دائم بر مبنای ملاحظات انسان‌دوستانه است.

چه زمانی درخواست پناهندگی در کانادا غیرقابل ارجاع می‌شود؟

نقطه شروع تحلیل، ماده 101(1) قانون حمایت از مهاجرت و پناهندگان کانادا است. این ماده چندین مبنای مستقل برای غیرقابل ارجاع شدن درخواست پناهندگی به بخش حمایت پناهندگان تعیین می‌کند.

برای این سناریو، مهم‌ترین بندها عبارت‌اند از:

• بند 101(1)(c.1) — وجود درخواست قبلی حمایت پناهندگی در کشور دیگر که از طریق تبادل اطلاعات تأیید شده باشد؛
• بند 101(1)(d) — شناسایی شدن به عنوان پناهنده کنوانسیونی توسط کشوری غیر از کانادا، در صورتی که امکان بازگرداندن شخص به آن کشور وجود داشته باشد؛ و
• بند 101(1)(e) — موارد مرتبط با رژیم کشور ثالث امن.

متن رسمی قانون و مقررات را می‌توانید در این منابع ببینید: IRPA در Justice Canada و IRPR در Justice Canada.

آیا درخواست پناهندگی قبلی در آمریکا مانع درخواست در کانادا می‌شود؟

در بسیاری از موارد، بله. اگر شخصی قبل از درخواست در کانادا، در آمریکا درخواست پناهندگی داده باشد و اصل این موضوع تحت ترتیبات تبادل اطلاعات میان دو کشور تأیید شود، درخواست پناهندگی در کانادا ممکن است طبق بند 101(1)(c.1) قانون IRPA غیرقابل ارجاع شود.

دادگاه فدرال کانادا در پرونده Clair v Canada (Citizenship and Immigration), 2024 FC 1617 به‌طور مستقیم به این موضوع پرداخته است. این رأی نشان می‌دهد که وقتی وجود درخواست قبلی خارجی و تأیید آن ثابت شود، قانون عملاً اختیار ارجاع پرونده به بخش حمایت پناهندگان را از بین می‌برد.

رأی مربوطه: Clair v Canada (Citizenship and Immigration), 2024 FC 1617.

در عمل، همین واقعیت که شما قبلاً در آمریکا درخواست پناهندگی داده‌اید، ممکن است به‌تنهایی برای ایجاد مانع در برابر یک درخواست جدید در کانادا کافی باشد.

آیا وضعیت حمایتی آمریکا حتی بدون گرین‌کارت هم مهم است؟

بله. یک مانع جداگانه نیز ممکن است تحت بند 101(1)(d) قانون IRPA مطرح شود، اگر شخص قبلاً از سوی کشوری غیر از کانادا به عنوان پناهنده کنوانسیونی شناخته شده باشد و بتوان او را به آن کشور بازگرداند.

اگر وضعیت شخص در آمریکا در ماهیت خود پناهندگی باشد، مقامات کانادایی ممکن است نتیجه بگیرند که این بند اعمال می‌شود، حتی اگر شخص هنوز گرین‌کارت نگرفته باشد. آرای قضایی نشان می‌دهد که نداشتن گرین‌کارت، تأخیر در آن، یا حتی رد اقامت دائم در آمریکا، لزوماً به این معنا نیست که وضعیت پناهندگی یا حمایت شخص در آمریکا از بین رفته است.

آرای مهم در این زمینه عبارت‌اند از:

• Gaspard v Canada (Citizenship and Immigration), 2010 FC 29
• Wangden v Canada (Citizenship and Immigration), 2008 FC 1230

اهمیت این آرا در آن است که تحلیل حقوقی کانادا بیشتر بر این تمرکز دارد که آیا شخص قبلاً در آمریکا از خطر محافظت شده است و آیا می‌توان او را به آنجا بازگرداند یا خیر، نه صرفاً اینکه آیا اقامت دائم آمریکا را دریافت کرده است یا نه.

رژیم کشور ثالث امن چه اثری بر این پرونده دارد؟

اگر شخصی از ایالات متحده وارد کانادا شود و در گذرگاه زمینی رسمی درخواست حمایت پناهندگی بدهد، رژیم کشور ثالث امن ممکن است اعمال شود. طبق مقررات، ایالات متحده تنها کشور تعیین‌شده برای این منظور است.

دیوان عالی کانادا این رژیم را در پرونده Canadian Council for Refugees v Canada, 2023 SCC 17 توضیح داده است.

منابع مرتبط:

• Canadian Council for Refugees v Canada, 2023 SCC 17
• بخش 159.3 مقررات IRPR

با این حال، همه ورودها از آمریکا یکسان نیستند. مقررات، استثناهایی را پیش‌بینی کرده‌اند، از جمله استثنای عضو خانواده در برخی شرایط.

آیا فرزند شهروند کانادا می‌تواند در استثنای کشور ثالث امن کمک کند؟

در برخی موارد، بله. مقررات، استثنای خانوادگی را برای مواردی می‌پذیرند که عضو خانواده واجد شرایط متقاضی در کانادا باشد و شهروند کانادا باشد. فرزند نیز در تعریف قانونی عضو خانواده قرار می‌گیرد.

مواد مرتبط:

• بخش 159.1 مقررات IRPR
• بخش 159.5 مقررات IRPR

با این حال، این استثنا همه موانع قانونی دیگر را خودبه‌خود از بین نمی‌برد. حتی اگر استثنای کشور ثالث امن اعمال شود، موانع ناشی از بند 101(1)(c.1) یا بند 101(1)(d) همچنان ممکن است درخواست را از بین ببرند.

اثر دریافت یا تمدید پاسپورت کشور مبدأ چیست؟

گرفتن یا تمدید پاسپورت از کشوری که شخص ادعا می‌کند از آنجا می‌ترسد، می‌تواند مشکل حقوقی مهمی ایجاد کند. این موضوع به‌تنهایی مانع خودکار برای درخواست پناهندگی نیست، اما ممکن است فرض قابل ردِ استفاده مجدد از حمایت آن کشور را ایجاد کند. یعنی تصمیم‌گیرنده ممکن است نتیجه بگیرد که شخص دوباره خود را تحت حمایت همان کشور قرار داده است.

رأی مهم دادگاه استیناف فدرال در این زمینه: Canada (Citizenship and Immigration) v Galindo Camayo, 2022 FCA 50.

رأی مهم دیگر: Cerna v Canada (Citizenship and Immigration), 2015 FC 1074.

اهمیت حقوقی این موضوع معمولاً به دلیل دریافت پاسپورت، وجود ضرورت اداری واقعی، و این پرسش بستگی دارد که آیا شخص واقعاً قصد داشته از حمایت کشور مبدأ استفاده کند یا نه.

آیا تأخیر در گرین‌کارت یا بی‌ثباتی مهاجرتی آمریکا کمکی می‌کند؟

در بیشتر موارد، خیر. تمرکز قانون بر این نیست که آیا گرین‌کارت شخص با تأخیر مواجه شده، نامطمئن است، یا ممکن است تحت سیاست‌های مهاجرتی جدید در خطر باشد. تمرکز اصلی این است که آیا شخص:

• قبلاً در کشور دیگری درخواست حمایت پناهندگی داده است که قابل تأیید باشد؛ یا
• قبلاً توسط کشور دیگری به عنوان پناهنده شناخته شده و امکان بازگرداندن او به آن کشور وجود دارد.

بنابراین، نگرانی درباره تغییر سیاست‌های مهاجرتی آمریکا، کندی بررسی گرین‌کارت، یا بی‌ثباتی بلندمدت در آمریکا، معمولاً باعث احیای صلاحیت برای طرح درخواست پناهندگی در کانادا نمی‌شود، اگر یکی از موانع قانونی از قبل وجود داشته باشد.

آیا می‌توان درخواست اقامت دائم بر مبنای ملاحظات انسان‌دوستانه داد؟

در اصل، بله. اگر درخواست پناهندگی در دسترس نباشد، ممکن است در برخی پرونده‌ها بتوان بر اساس ماده 25(1) قانون IRPA درخواست اقامت دائم بر مبنای ملاحظات انسان‌دوستانه و دلسوزانه مطرح کرد.

منبع رسمی: ماده 25 قانون IRPA.

اما این مسیر محدودیت‌های مهمی دارد:

• درخواست انسان‌دوستانه اختیاری است.
• جایگزین مستقیم پناهندگی نیست.
• باید بر سختی‌ها و عوامل انسانی استوار باشد، نه بر بازطرح همان تحلیل ریسک پناهندگی.
• بسته به سابقه پناهندگی شخص، ممکن است محدودیت‌های زمانی نیز وجود داشته باشد.

چه عواملی در درخواست انسان‌دوستانه مهم‌تر هستند؟

عوامل متداول عبارت‌اند از:

• سختی و مشقت در صورت رد درخواست؛
• استقرار و جاافتادگی در کانادا؛
• پیوندهای خانوادگی در کانادا؛
• مدارک پزشکی، عاطفی، مالی و مراقبتی در صورت ارتباط؛ و
• منافع عالیه هر کودکی که مستقیماً تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

از آرای مهم در این زمینه: Turovski v Canada (Citizenship and Immigration), 2021 FC 1369.

با این حال، پیامدهای عادی ناشی از خروج از کانادا یا جدایی خانوادگی معمولاً به‌تنهایی کافی نیستند. در این نوع پرونده‌ها، شواهد دقیق و قوی نقش تعیین‌کننده دارند.

فرزند شهروند کانادا چه اثری در درخواست انسان‌دوستانه دارد؟

فرزند شهروند کانادا می‌تواند عامل مهمی باشد، به‌ویژه اگر آن کودک مستقیماً از تصمیم متأثر شود. طبق ماده 25(1) قانون IRPA، تصمیم‌گیرنده باید منافع عالیه کودکِ مستقیماً متأثر را در نظر بگیرد.

البته این به آن معنا نیست که داشتن فرزند شهروند کانادا خودبه‌خود باعث موفقیت درخواست می‌شود. قدرت این عامل بستگی دارد به مدارکی مانند:

• سن کودک و میزان وابستگی او؛
• ماهیت رابطه میان والد و فرزند؛
• اینکه چه کسی مراقبت، حمایت عاطفی یا حمایت مالی ارائه می‌کند؛
• اینکه جدایی چه آسیب یا اختلالی ایجاد می‌کند؛ و
• اینکه رفاه و منافع کودک تا چه حد واقعاً تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

رأی مهم در این زمینه: Yu v Canada (Citizenship and Immigration), 2021 FC 1236.

اگر دختر مورد نظر هنوز صغیر باشد و مستقیماً از تصمیم تأثیر بپذیرد، این عامل می‌تواند وزن قابل توجهی داشته باشد. اگر او بزرگسال باشد، پیوند خانوادگی همچنان مهم است، اما تحلیل قانونی مربوط به منافع عالیه کودک ممکن است به همان شکل اعمال نشود.

چه زمانی باید با وکیل صحبت کرد؟

در موارد زیر بهتر است هرچه زودتر مشاوره حقوقی بگیرید:

• قبلاً در آمریکا درخواست پناهندگی داده‌اید؛
• در آمریکا وضعیت پناهندگی، withholding of removal یا حمایت مشابه دارید؛
• پس از دریافت حمایت، پاسپورت کشور مبدأ را گرفته یا تمدید کرده‌اید؛
• قصد دارید از آمریکا وارد کانادا شوید و ممکن است تحت رژیم کشور ثالث امن قرار بگیرید؛
• می‌خواهید به فرزند شهروند کانادا یا عضو خانواده دیگر در کانادا استناد کنید؛ یا
• در فکر درخواست انسان‌دوستانه هستید و باید مدارک قوی درباره سختی‌ها و منافع عالیه کودک آماده کنید.

مشاوره حقوقی زودهنگام می‌تواند روشن کند که آیا هنوز مسیر قابل دفاعی برای پناهندگی وجود دارد، آیا درخواست انسان‌دوستانه راهبرد مناسب‌تری است، یا اینکه باید گزینه مهاجرتی دیگری را بررسی کرد.

خدمات مرتبط مهاجرتی در Pax Law

• خدمات حقوق مهاجرت کانادا
• درخواست پناهندگی در کانادا
• درخواست انسان‌دوستانه و دلسوزانه
• بازبینی قضایی در دادگاه فدرال
• ارزیابی خطر پیش از اخراج
• اعتراض‌ها و تجدیدنظرهای مهاجرتی
• رزرو مشاوره

پیش از انتشار، لطفاً آدرس‌های داخلی سایت Pax Law را با ساختار واقعی صفحات وب‌سایت خود تطبیق دهید.

منابع معتبر

• قانون حمایت از مهاجرت و پناهندگان کانادا (Justice Canada)
• مقررات قانون حمایت از مهاجرت و پناهندگان کانادا (Justice Canada)
• پایگاه آرای قضایی CanLII
• دیوان عالی کانادا
• اداره مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا